Skriv ut

  Brev fra Peder Hovdan til Randi Stavaas
 
 

Stabekk den 6. april 1956




Kjre Randi

Ja , no er du straks 80 r du g. Og eg har lenge tenkt p at eg skulle senda deg ei lita helsing til den dagen. Eg fekk vita for eit par dagar sidan at du er frisk og har det godt og bur i ditt eige hus. Ho Magnhild Lio (som vi kalla ho da ho var ung) var innom her onsdags kvelden saman med bror sin han Henrik Sdal som er skuleinspektr her i Brum og vi tala om gamle ting heimanifr. tala om gamle ting fr gamal heim og heimbygd vekkjer lengting, men det er ikkje noko hjelp i det s det fr berre gli utatt. No er det 56 r sidan han far dydde. Ho mor dydde i 1920, og no tek vi borna til vandra, vi g. Ho Anna dydde hausten (f. 1879) og han Hkon dydde i fjor, 1955. Ho Anna dydde ugift. Han Hkon har etter seg kona (fru Laura) og 4 born, 2 gjentar og to gutar. Alle er i gode tenestar og har det bra.
Vi 2, Jrga og eg, har berre vre 2 dtre no, d Kre dydde i krigstida. Ho Mlfrid (f.1908) er lektor i Oslo (p Sinsen), og mannen hennar, Kristian Drum, er g lektor der, han realist, ho filolog.Dei har g 2 vaksne born. No ei stund utetter skal Kristian og Mlfrid ha bustad i Jerusalem.
Kristian har teke over ein jobb i N.A.T.O. I dei fire landa der aust, Libanon, Syria (hovudstad Damaskus) Jordan og Egypt er det ei stor mengd flyktningar arabarar som ikkje kan lesa eller skriva, det skal vera meir enn 1 million,og han Kristian skal hjelpa til laga til lrarskular, s dei kan f lra opp folk til lrarar i desse landa. Han drog av stad nyrskvelden no sist og Mlfrid skal reisa etter i sumar. Dei skal bu i den gamle arabiske bydelen. Han har vore ute og sett, og gtt dei vegane der Kristus gjekk sin lidings gang. Det er meininga at dei skal vera der 2-3 r. Vegen her ifr gr over byen Beirut i Libanon.
Ho Svanhild (f. 1912) bur no i Stockholm. Ho er no lrarinne der, og mannen hennar like eins.
Han heiter Henrik Henriksson. Dei har to born og bur i eige hus i utkanten av byen nede ved mlaren, og har det bra. Dei brukar vera her p Stabekk i sumartida.
S m eg vel nemna lite grann om meg sjlv g. Eg slutta p skulen i Oslo til sumarferien 1940.
Tyskarane hadde teke byen og den skulen der eg var (gamlebyen) s vi laut lna skulerom i heimane t borna. Men eg heldt fram med strevet mitt for det norske mlet og held fram med det enno. Det tok til s smtt sumaren 1899. Det som det gjaldt om, var samla tilfang til soga om mlvoksteren i landet alt fr dansketida, og s lata folket i landet f kjennskap til voksteren. Det vart d etterkvart til 3 mlkart (1908, 1920 og 1948) Samlingane mine vaks etterkvart s det vart for verdfullt ha det i eit trehus der det kunne brenna opp om det vart brann. D eg for to r sidan vart 80 r gamal, gav eg alt eg har samla til ,,Det Norske Samlaget som fekk rom at det p Universitetsbiblioteket i Oslo, og det vart sett opp som eiga arkivsamling og fekk namnet ,,Norsk mlreisingsarkiv grunnlagt av Peder Hovdan.
Samlaget som er eit vitskapeleg mlrisingslag, fekk det til odel og eige. Dette var 1954 om sumaren.
Men s hende det noko, og det er vel best du fr veta det g.
Den 10. nov. ringde professor Olav Midttun og ba meg og kona mi koma ned til han fredagskvelden 12. nov. kl 20:15. Vi gjekk, og der stod det eit festbord oppdekka, og ein flokk vitskapsmenn sat der. Da vi var sette til bords, reiste professor Sigmund Skard seg og tok til halda ein tale for meg om mine
gjerningar. Alle reiste seg, eg g da veit du. S sa han at kong Haakon hadde gjeve han i oppdrag gjeva Peder Hovdan fortjenestemedalja i gull, og han festa ho da p meg der ho skulle vera p bringa.
Dette kom s brtt p meg at eg vann ikkje meir enn seia takk. S vart det d talar bde for meg og kona mi. S veit du eg laut g til kongen og takka for ra. Eg skreiv til kongen og bad han lata meg vita nr det hvde for han taka mot meg. Brevet sendt tysdag 16/11 og eg tenkte at det vert vel ei
stund til det, for keisar Halle Selasse fr Etiopia var der og skulle frst reisa t sist i veka. Eg trudde den gamle kongen mtte vera trytt. Men mndags morgonen 22. nov ringte det fr slottet. Det var kongens adjutant, og han spurde om eg hadde hve til koma opp til kongen ein dag denne veka. Ja, sa eg, men ikkje i dag, og eg sa kvifor. S vart han borte, men han kom straks att og spurde: Kan De koma i morgon, tysdag, klokka 1135. ,,Ja, svara eg. ,,Men kom litt fr! sa han. Tysdags morgonen drog eg d til byen og kom opp til slottet 10 over kl. 11. Ein vaktmann med gevr viste meg til ei trapp p hgre sida i porten, og eg kom inn i eit rom med bord og stolar og stativ med krokar til hengja hatt og frakk p. Ein mann i uniform heldt vakt. D eg hadde sett meg p ein stol (eg hadde gullstasen p) kom det inn ein staut velbygd kar, som g skulle til kongen. Han sg p meg og sa: ,,Er det ikkje Hovdan? sa han. ,,Jau, sa eg. ,,Kjenner De meg att?, sa han. ,,Eg har sett andletet, sa eg, ,,men eg kan ikkje knyta det i hop med noko namn. ,,Hjelmtveit sa han. Det var fylkesmannen i Aust-Agder fylke, hadde vore stortingsmann fre krigen og kyrkjestatsrd i mange r, og vi kjende kvarandre fr den tida. S var han i London med kongen i krigstida. S sat vi d og prata til ein tenar kom og frde oss opp til venteromet framfor mottakingssalen der kongen var. Hjelmtveit skulle inn fre meg (kl. 11:25), og da han kom ut att, vart dra opna p nytt att, og det var min tur.
D eg kom inn om drstokken, stod kongen der, og han tok meg i handa og gratulera meg med fortenestemedalja i gull. Eg svara at eg mtte f lov takka Hans Majestet s mykje for den store ra han hadde synt meg. S tok han meg med framover golvet i det store romet til 2 stolar som vende mot kvarandre. Han bad meg sette meg p den eine, han sjlv sette seg s p den andre, og s tok samtalen til. Det vil seia; Eg sa ikkje s mykje. Han hadde s mykje tala om. Eg hadde vore lrar i mi tid, og han byrja med tala om opplringsmetodar fr i tida og no. D han gjekk p skule (i Danmark) var det p den mten, no er det vorte annleis. Vi var d samde i dette. Og s tykte han at det mtte ha vore mykje strev for meg gjera det eg hadde gjort, i breividd med skulearbeidet, og det var eg g samd i.
Slik sat vi d og prata desse 10 minuttane, og dei gjekk fort. Det var ei gleda for meg sitja sj inn i det blide og gode andletet og hyra den venlege mten han tala p.
D tida var omme stod han opp (eg g) og tok meg i handa att, ynskte meg p nytt tillukke med medalja. Eg takka for ra han hadde synt meg. S fylgde han meg bortover til dra. Og med eit avskilsbukk var audiensen slutt.
Om oss to no er det berre lite seia. Eg er s heldig vera frisk, men med kona mi er det ikkje s bra. I mai vert ho 83 r, men det er ikkje det som er det avgjerande her. Ho har for lite kalk i beinbygnaden, og det gjer at beina mjukna i ryggen, og ryggen vert trykt i hop, og ho er ikkje lenger s hg som fr. Ho har minka i hgda meir enn ei handsbreidd. Nr ryggvirvlane sleis vert pressa i hop, klemmer dei p nervane som gr ut der ifr, og s fr ein ,,vondt i ryggen som s mange kvinnfolk har. Ho har ftt til boterd drikka mykje mjlk og eta kalkpulver 3 teskeier om dagen (toppa) det held p og rettar seg, men det gr smtt framover. Og ein kan ikkje venta anna. Mange r har vore med bryta ned. I krigstida var det lite mjlk f her, ofte ingenting. Og mange har ftt fylgjone av det.
Eg skal helsa deg s mykje fr henne.
S m eg slutta for denne gongen. Eg bed deg senda oss nokre ord attende nr det hver for deg.
S m du helsa dei som kjenner oss i grenda, og ynskja dei alt godt fr oss be.
Vi er s glade at vi har Henrik Sdal og hans heim attmed oss her. Vi treffest ofte og kan sj innom til kvarandre. Har du greie p Karen Sttem og korleis det str til med borna hennar? Ho var ofte innom oss d ho var p skule her, og ein gong sidan og.


Vr hjartelegaste helsing
Peder Hovdan


Tilskrift:
Festningsvegen 28
Stabekk